Fundamentalisme

Fundamentalisme is "het vasthouden aan de grondbeginselen (fundamenten) van een historisch gesitueerd gedachtegoed". Tegenwoordig wordt het woord vaak geassocieerd met (moslim) extremisme, aanslagen en geloofsfanaten. Oorspronkelijk echter was 'fundamentalisme' iets geheel anders!

Oorsprong

In de negentiende eeuw kwam er een toenemende aandacht voor de bijbelse profetieen, en de uitleg daarvan. Leiders in deze beweging waren Lewis Way, Edward Irving, een presbyteriaan, die later de apostolische kerk stichtte en John Nelson Darby, oprichter van de Plymouth Brethren, of de Vergadering van Gelovigen. Zij geloofden in de oprichting van het duizendjarig vrederijk, met daaraan voorafgaand de grote verdrukking en de rapture, de opname van de gemeente, dat zijn de waarlijk wedergeborenen.
Ronald Schouten (†2002), "De Evangelische Beweging, Verscheidenheid en eenheid", Themelios

Bijbel

Uit deze stroming ontstond het 'fundamentalisme', een aanduiding voor die mensen die stonden op de Bijbelse fundamenten (het "er staat geschreven") en afstand namen van het liberalisme in de kerken.

Mensen als Dr. C.I. Scofield, R.A. Torrey, James Orr, Dwight L. Moody en vele anderen. Hun werk werd voortgezet door opvolgers van naam - zo kennen we in Nederland namen als br. Johannes de Heer, Br. Kits, Br. Jb. Klein Haneveld, de Voorhoeve's e.a. Ook zij kunnen gerekend worden onder hen die de principes van de 'fundamentals' verkondigden.

Zij doelden met "het fundament" op het fundament in Christus:

"Naar de genade Gods, die mij gegeven is, heb ik als een kundig bouwmeester het fundament gelegd, waarop een ander voortbouwt. Maar ieder zie wel toe, hoe hij daarop bouwt. Want een ander fundament, dan dat er ligt, namelijk Jezus Christus, kan niemand leggen." [1 Korinthe 3:10, 11]

Belangrijke kernwaarden of leerstellige opvattingen van de 'fundamentals' zijn:

  • de Godheid van Christus;
  • de lichamelijk opstanding van Christus;
  • de onfeilbaarheid van de Bijbel;
  • een letterlijke (of: normale) interpretatie van de Bijbel;
  • de wederkomst van Christus
  • de "premillenniale" komst van Christus (de "opname" van de gemeente)
  • afscheiding van de dwaalleer.

Dit zijn kernwaarden die niet alleen door Evangelische, "fundamentalistische", Christenen worden geleerd. Ook zijn er Reformatorische kerken waar deze principes voluit onderschreven worden.

Door de aandacht voor deze fundamentele waarheden verlieten honderden, zelfs duizenden, 'fundamentalisten' de kerken en stichtten nieuwe groepen, gemeenten en kerken gebaseerd op het woord van God. Het was de tijd van de opkomst van de (vrije) baptistenkerken, pinkstergemeenten, vergadering van gelovigen, opwekkingsbewegingen in Engeland (Wales) en vele andere plaatsen. Het was een duidelijk 'conflict'; de liberalen aan de ene zijde en de fundamentalisten aan de andere en daar tussen was een flinke afstand. Fundamentalisten worden (of werden) ook vaak "evangelicalen" genoemd (niet altijd terecht dus, zie hiervoor).

Fundamentalisme in deze tijd

Het 'fundamentalisme' heeft, ook in Nederland, grote invloed gehad op de evangelische gemeenten. Tegenwoordig is de invloed van deze opvattingen steeds verder teruggedrongen en worden gemeenten die evangelisch zijn maar deze gedachten niet meer navolgen wel aangeduid als 'neo-evangelicaal'.

Fundamentalisme staat tegenwoordig vaak voor onverdraagzaamheid en zelfs extremisme (zie eerder), maar de Amerikanen die zich in de 19e eeuw en ook nu nog aanduiden als fundamentalisten waren en zijn dit over het algemeen niet.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License